Boğmaca, uzun süren ve nöbetler hâlinde gelen öksürükle seyreden bulaşıcı bir hastalıktır. Büyük çocuklarda yorucu bir öksürükle atlatılırken, küçük bebeklerde ağır seyredebilir. Bu yüzden korunma stratejisi bebeğin kendisiyle sınırlı değildir.

Şema nasıl ilerler?

Boğmaca aşısı tek başına değil, karma aşıların içinde verilir:

Zaman Uygulama
2., 4., 6. ay 6'lı karma aşı (boğmaca dahil)
18. ay Pekiştirme dozu
48. ay (4 yaş) DaBT-İPA ile tekrar

Tam liste için 2026 aşı takvimi sayfasına bakabilirsiniz.

Koruma neden zamanla azalır?

Boğmaca aşısının bıraktığı bağışıklık, kızamık gibi bazı aşıların aksine ömür boyu sürmez. Yıllar içinde zayıflar. Bu nedenle:

  • Ergen ve erişkinlerde boğmaca görülebilir ve çoğu zaman "geçmeyen öksürük" olarak yaşanır.
  • Aşılı kişide hastalık genellikle hafif seyreder, ancak kişi taşıyıcı olabilir.
  • En büyük risk, bu hafif tablodaki bir erişkinin evdeki yenidoğana bulaştırmasıdır.

En kritik dönem: ilk iki ay

Bebek kendi aşı şemasına 2. ayda başlar. Doğumdan o güne kadar geçen süre, boğmaca açısından en savunmasız dönemdir. Bu boşluk iki yolla kapatılır:

1. Gebelikte aşı. Anneye gebelikte yapılan doz, plasenta yoluyla geçen antikorlarla bebeği ilk haftalarda korur. Zamanlamayı takip eden hekim planlar.

2. Kokon (koza) yöntemi. Bebeğe yakın olacak anne, baba, kardeşler ve bakıcıların aşılarını güncel tutması, bebeğin çevresinde koruyucu bir halka oluşturur. Bebeklerdeki boğmaca vakalarında kaynak çoğunlukla evdeki bir büyüktür.

Boğmaca öksürüğü nasıldır?

Klasik tablo üç aşamalıdır: önce nezleyi andıran birkaç gün, ardından üst üste gelen öksürük nöbetleri ve nöbet sonunda derin, ıslıklı bir nefes alma. Öksürük sonrası kusma sık görülür. Nöbetler özellikle geceleri artar ve haftalarca sürebilir.

⚠️ Küçük bebeklerde bu klasik tablo görülmeyebilir. Bunun yerine beslenirken morarma, öksürük yerine nefes durması (apne) ve hâlsizlik ortaya çıkabilir. İki aylıktan küçük bir bebekte nöbet hâlinde öksürük ya da nefes durması gecikmeden değerlendirilmelidir.

Yan etkileri

Karma aşılarda en sık görülen yanıtlar aşı yerinde kızarıklık, şişlik ve hassasiyet ile bir gün süren hafif ateş ve huzursuzluktur. Bunlar bağışıklık yanıtının beklenen göstergeleridir. Ayrıntı için aşı sonrası ateş ve yan etkiler yazısına bakabilirsiniz.

Özetle

Boğmaca aşısı 2., 4. ve 6. aylarda başlar, 18. ayda ve 4 yaşında pekiştirilir. Koruma zamanla azaldığı için ergen ve erişkinlerde hastalık görülebilir. Yenidoğanı korumanın en etkili yolu gebelikte aşı ve çevresindeki yetişkinlerin aşılarının güncel olmasıdır.