Tetanoz, toprakta ve tozda yaygın olarak bulunan bir bakterinin salgıladığı toksinle ortaya çıkar. Hastalıktan korunmanın tek yolu aşıdır; geçirmek bağışıklık bırakmaz. En sık sorulan soru da tekrar aralığıdır.

Kısa cevap: 10 yılda bir

Çocukluk aşı şeması tamamlandıysa, korumanın sürmesi için her 10 yılda bir pekiştirme (rapel) dozu önerilir. Bu, sağlıklı erişkin için geçerli olan genel kuraldır.

Ancak tek kural bu değildir. Kirli bir yaralanma söz konusuysa aralık kısalır.

Yaralanmada karar nasıl verilir?

Üç bilgi belirleyicidir: yaranın türü, son dozun tarihi ve şemanın tamamlanmış olup olmadığı.

Durum Son dozdan geçen süre Yaklaşım
Temiz, yüzeysel yara 10 yıldan az Ek doz gerekmez
Temiz, yüzeysel yara 10 yıldan fazla Pekiştirme dozu
Kirli, derin, toprakla temas etmiş yara 5 yıldan az Ek doz gerekmez
Kirli, derin, toprakla temas etmiş yara 5 yıldan fazla Pekiştirme dozu
Şema hiç tamamlanmamış veya bilinmiyor — Şema baştan planlanır, gerekirse bağışık globulin eklenir

Bu yüzden acile giderken son tetanoz aşınızın ne zaman yapıldığını bilmeniz kararı hızlandırır.

Çocuklarda şema nasıl ilerler?

Tetanoz, çocukluk döneminde tek başına değil karma aşıların içinde verilir:

  • 2., 4. ve 6. ay — 6'lı karma aşı içinde
  • 18. ay — pekiştirme
  • 48. ay (4 yaş) — DaBT-İPA ile tekrar
  • 13 yaş — Td ile bir pekiştirme dozu daha

Bu şema tamamlandığında koruma güçlüdür; sonrasında 10 yıllık aralıklarla sürdürülür. Tam takvimi 2026 aşı takvimi sayfasında bulabilirsiniz.

Doz gecikirse baştan başlanır mı?

Hayır. Hiçbir aşı şemasında gecikme nedeniyle baştan başlanmaz; kalınan yerden devam edilir. Yalnızca hiç aşı yapılmamışsa ya da kayıt bulunamıyorsa kişi aşısız kabul edilir ve şema baştan planlanır.

Yan etkileri

Genellikle hafiftir: aşı yerinde ağrı, kızarıklık ve şişlik, bazen bir gün süren hâlsizlik ve hafif ateş. Kolda birkaç gün süren hassasiyet beklenen bir yanıttır. Yüksek ateş, yaygın döküntü ya da nefes darlığı gibi bulgularda hekime başvurulmalıdır. Aşı sonrası beklenen ve beklenmeyen bulguların ayrıntısı aşı sonrası ateş ve yan etkiler yazısında.

Özetle

Sağlıklı erişkinde tetanoz pekiştirmesi 10 yılda birdir. Kirli yaralanmada bu süre 5 yıla iner. Çocuklukta karma aşıların içinde verilir ve şema tamamlandığında koruma güçlüdür. En pratik önlem, son aşı tarihinizi bilmek ya da e-Nabız kaydından kontrol etmektir.