Sabah uyandığında kirpikleri çapakla yapışmış, gözü kıpkırmızı bir çocuk... Göz iltihabı ya da halk arasındaki adıyla göz nezlesi, okul ve kreş döneminde en sık karşılaşılan sorunlardan biridir. Tıptaki adı konjonktivit: gözün beyaz kısmını ve göz kapaklarının iç yüzünü örten ince zarın (konjonktiva) iltihabı. Çoğu zaman zararsız seyreder ve kendiliğinden geçer; ancak bazı işaretler gözü tehdit eden başka bir sorunu düşündürür ve muayene gerektirir.

Göz iltihabı nasıl anlaşılır?

  • Gözün beyaz kısmında pembe-kırmızı renk
  • Sulanma, yanma, batma ya da "gözüme kum kaçtı" hissi
  • Kaşıntı ve gözü sık ovuşturma
  • Özellikle sabahları kirpiklere yapışan sarı-yeşil çapak
  • Göz kapaklarında hafif şişlik

Çoğu zaman iki göz birden etkilenir; bazen bir göz, birkaç gün arayla diğerini izler.

Üç ana tür: viral, bakteriyel ve alerjik

Tür Tipik ipuçları Bulaşıcı mı?
Viral Sulu akıntı ve kızarıklık; çoğu zaman nezle, boğaz ağrısı ya da ateşle birlikte Evet, çok bulaşıcı
Bakteriyel Koyu, sarı-yeşil, kirpikleri yapıştıran çapak Evet
Alerjik Belirgin kaşıntı, sulanma, hapşırık ve burun akıntısı; mevsimle tekrarlar Hayır

Çocuklarda en sık neden virüslerdir. Soğuk algınlığı ve farenjit ile birlikte görülen göz kızarıklığı çoğunlukla bu gruptandır. Alerjik konjonktivit ise genellikle alerjik rinit ile el ele gider. Türü ayırmak her zaman kolay değildir; ayrımı muayenede hekim yapar.

Kaç günde geçer?

ABD Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri'nin (CDC) bilgilerine göre viral konjonktivit genellikle 7-14 günde kendiliğinden geçer, bazen 2-3 haftayı bulabilir. Hafif bakteriyel konjonktivit çoğu zaman 2-5 gün içinde düzelmeye başlar; tamamen geçmesi 2 haftayı bulabilir. Alerjik türde belirtiler, tetikleyiciden uzaklaşınca azalır.

Antibiyotikli göz damlası virüslere etki etmez. Bu yüzden her kırmızı göze damla gerekmez; damla gerekip gerekmediğine muayeneden sonra hekim karar verir.

Göz iltihabı ateş yapar mı?

Konjonktivitin kendisi genellikle ateş yapmaz. Ancak bir viral enfeksiyonun parçası olarak görüldüğünde ateş, boğaz ağrısı ve göz kızarıklığı bir arada olabilir. Bakteriyel konjonktivitle birlikte kulak ağrısı varsa orta kulak iltihabı da eşlik edebilir. Göz kapağında giderek artan şişlik ve kızarıklığa ateş ekleniyorsa bu tablo göz çevresi dokusunun enfeksiyonunu düşündürür ve aynı gün muayene gerektirir.

Evde neler yapılabilir?

  • Göz kapaklarını kaynatılıp soğutulmuş suyla ıslatılmış temiz bir pamukla, iç köşeden dışa doğru silin; her göz için ayrı pamuk kullanın.
  • Kaşıntı ve yanmada göz kapaklarına birkaç dakika serin, temiz bir bez koymak rahatlatabilir.
  • Çocuğun ellerini sık yıkayın ve gözünü ovuşturmamasını hatırlatın.
  • Havlu, yastık kılıfı ve yüz bezi aile bireyleri arasında paylaşılmasın, sıcak suyla yıkansın.
  • Kontakt lens kullanan gençler, göz tamamen iyileşene kadar lens takmamalıdır.
  • Hekim önermedikçe evde kalan eski göz damlalarını, başkasının ilacını ya da kortizonlu damlaları kullanmayın.

Okula ne zaman dönülür?

İngiltere Ulusal Sağlık Servisi (NHS), çocuk kendini çok kötü hissetmiyorsa konjonktivit nedeniyle okuldan ayrı kalmanın gerekmediğini belirtir. Türkiye'de okul ve kreşlerin uygulamaları farklılık gösterebilir. Pratikte akıntının yoğun olduğu ilk günlerde, ateş ya da halsizlik varsa çocuğun evde dinlenmesi hem kendisi hem sınıf arkadaşları için daha uygundur. Dönüş zamanını hekiminizle birlikte belirleyin.

Hangi durumlarda muayene gecikmemeli?

Aşağıdaki işaretler basit bir göz nezlesinin ötesinde bir sorunu düşündürür:

  • İlk bir ayındaki bebekte kızarık, çapaklı göz
  • Gözde belirgin ağrı ve ışığa bakamama
  • Akıntı silindikten sonra da düzelmeyen bulanık görme
  • Göz kapağı ve çevresinde giderek artan şişlik, kızarıklık ve ateş
  • Göze kimyasal madde kaçması ya da darbe sonrası kızarıklık
  • Bir hafta içinde düzelmeyen ya da giderek kötüleşen tablo

Görmeyle ilgili kaygılarınız sürüyorsa göz tembelliği yazımıza da göz atabilirsiniz. Mevsimle tekrarlayan kaşıntılı göz şikâyetlerinde çocuk alerji değerlendirmesi yol gösterici olabilir. Şikâyetleri geçmeyen çocuğunuz için Şahinbey'deki Özel Düztepe Yaşam Hastanesi'nden randevu alabilirsiniz.