Yalan söyleme çoğu zaman ahlaki bir sorun değil, gelişimsel bir aşamadır. Çocuğun yaşına göre anlamı değişir; yaklaşım da buna göre kurulur.

Yaşa göre anlamı

Yaş Sık görülen durum
2–4 Hayal ile gerçek ayrımı henüz net değildir; abartı ve uydurma normaldir
4–6 Cezadan kaçınmak için "ben yapmadım" der; sonuç-neden bağı gelişmektedir
6–9 Onay almak ve arkadaş grubunda yer edinmek için abartma görülür
9 ve üstü Özerklik alanını korumak için bilgi saklama öne çıkar

Neden yalan söyler

  • Ceza korkusu
  • Beğenilme ve onay ihtiyacı
  • Hayal gücünün yoğun olduğu dönem
  • Beklentinin çocuğun kapasitesinin üzerinde olması
  • Evde yalanın örnek alınması

Yaklaşımda işe yarayanlar

Tuzak soru sormayın. Ne olduğunu biliyorken "sen mi yaptın?" diye sormak, çocuğu yalana zorlar. Bunun yerine "kırıldığını gördüm, birlikte toplayalım" demek sonuç verir.

Doğruyu söylemeyi güvenli kılın. İtiraf ettiğinde cezanın büyümediğini gören çocuk, doğruyu söylemeyi öğrenir.

Etiket kullanmayın. "Yalancı" etiketi davranışı değiştirmez, kimliğe dönüşür.

Beklentiyi gözden geçirin. Sürekli yalan, çoğu zaman çocuğun karşılayamadığı bir beklentinin işaretidir.

Ne zaman değerlendirme gerekir

Yalanın sıklaşması, çalma-kaçma gibi davranışlarla birlikte görülmesi, okul başarısında düşüş, arkadaş ilişkilerinde bozulma ya da davranışın ani başlaması durumunda hekim değerlendirmesi uygun olur.